Głowica

Najczęściej spotykanymi uszkodzeniami związanymi z głowicą są:

Uszkodzenie gwintu otworu świecy uniemożliwia właściwe jej wkręcenie i uszczelnienie. Niedomaganie to występuje najczęściej przy głowicach wykonanych ze stopu lekkiego. Przyczyną uszkodzenia gwintu może być wkręca-nie świecy z uszkodzonym lub zanieczyszczonym gwintem, "krzywe" wkręcanie lub zbyt mocne dokręcanie.

Nieszczelności pomiędzy głowicą a cylindrem powstają wskutek niewłaściwego lub niedostatecznego dokręcenia głowicy. Mogą to być:

Niewłaściwe lub niedostateczne dokręcenie głowicy oraz jego następstwa są wynikiem niedbałego obchodzenia się z silnikiem. Użytkowanie silnika przy nieszczelności między głowicą a cylindrem powoduje uszkodzenia płaszczyzny przylgowej głowicy. Długotrwale wydostające się przez szczelinę gazy spalinowe mogą doprowadzić do odkształcenia, a nawet wypalenia tej części płaszczyzny przylgowej.

Odkształcenia płaszczyzny przylgowej występują czasami jako zjawisko

samorzutne, związane z procesami starzenia się odlewu głowicy (naprężenia wewnętrzne). Odkształcenie płaszczyzny przylgowej występuje z reguły po spawaniu głowicy.

Odłamania żeber lub pęknięcia głowicy są następstwem wypadków lub brutalnego obchodzenia się z głowicą. Naprawa wymienionych uszkodzeń wymaga zdjęcia głowicy z silnika.

Zdejmowanie głowicy

Zdjęcie głowicy wymaga zdjęcia zbiornika paliwa. Przy zdejmowaniu głowicy ważne jest prawidłowe odkręcanie śrub lub nakrętek mocujących. Należy odkręcać je stopniowo, kolejno "na krzyż", tak aby całkowite zluzowanie nastąpiło nie wcześniej niż za drugim lub trzecim odkręcaniem kompletu śrub. Głowica jest zazwyczaj silnie przyklejona do cylindra. Dlatego należy ją zdejmować bardzo ostrożnie, aby nie uszkodzić delikatnych żeber chłodzących.


UWAGA: W motocyklu Pannonia nie stosuje się uszczelki pod głowicę


W żadnym przypadku nie wolno wbijać np. śrubokrętu między głowicę a cylinder ani uderzać w głowicę młotkiem. Dopuszczalne jest ostrożne i równomierne ostukiwanie głowicy młotkiem drewnianym lub zwykłym przez kołek drewniany ze szczególnym zwróceniem uwagi na nie uszkodzenie kruchych żeber.

Prostym i dogodnym sposobem oderwania głowicy od cylindra jest wykorzystanie sprężania w cylindrze. Po zluzowaniu śrub głowicy i wkręceniu świecy zapłonowej należy po prostu obrócić wał rozrusznikiem, co przy suwie sprężania spowoduje oderwanie głowicy.

Po zdjęciu głowicy należy oczyścić komorę spalania z nagaru, najlepiej szczotką drucianą. Usuwanie nagaru skrobakiem, śrubokrętem itp. grozi porysowaniem i pokaleczeniem gładkich powierzchni, co sprzyja później szybszemu odkładaniu się nagaru. Po oczyszczeniu należy głowicę dokładnie umyć w benzynie.

Naprawa gwintu w otworze świecy zapłonowej

W przypadku stosowanej w Pannonii świecy zapłonowej z gwintem M 14 X 1,25 najprostszą, amatorską metodą naprawy jest rozwiercenie otworu wiertłem, a następnie rozwiertakiem na średnicę 16,5 mm i nacięcie gwintu M 18 X 1,5. Umożliwia to zastosowanie świecy z gwintem M 18 X 1,5.

Zamiast zastosowania świecy z gwintem 18 mm, można w rozwiercony otwór z naciętym gwintem M 18X1,5 wkręcić brązową lub stalową tulejkę.

Należy zwracać uwagę na długość tulejki, aby nie wystawała do wnętrza komory spalania. Gwint otworu w głowicy nacina się wówczas tylko gwintownikami "1" i "2". Za pomocą gwintownika wykańczającego "3" można dla ułatwienia wkręcenia tulei naciąć najwyżej 2-3 pierwsze zwoje gwintu. Następnie podgrzewa się głowicę do temperatury 120-150° C (np. w gorącym oleju silnikowym) i szybko wkręca tulejkę za pośrednictwem świecy 14 mm. Po ostudzeniu, otwór w tulejce z gwintem M 14X1,25 dla świecy należy przegwintować powtórnie gwintownikiem wykańczającym "3" w celu usunięcia skutków ewentualnego zaciśnięcia tulejki w głowicy.

Należy zaznaczyć, że opisane wyżej metody - jakkolwiek bardzo proste -wymagają pewnej wprawy i odrobiny talentu. W warunkach warsztatowych otwór głowicy i tulejkę obrabia się całkowicie na tokarce, zapewniając dokładność wykonania.

Odkształcenia płaszczyzny przylgowej głowicy

Do określenia zakresu naprawy płaszczyzny przylgowej, konieczne jest dokładne sprawdzenie wielkości i rodzaju odkształceń. Wykonuje się to na płycie traserskiej mierząc szczelinomierzem największy luz między płaszczyzną przylgową a płytą. Miejsca odkształceń najłatwiej określić przez pocieranie płaszczyzną przylgową głowicy o płytę traserską posmarowaną tuszem, uzyskując ślady punktów styku płaszczyzny z płytą. W przypadku małych odkształceń (do 0,1 mm), punkty te zeskrobuje się skrobakiem i powtórnie sprawdza płaszczyznę, powtarzając czynność aż do chwili, gdy cala płaszczyzna przylgowa dolegać będzie równomiernie rozłożonymi punktami do płyty.

Ponieważ płaszczyzna przylgowa głowicy znajduje się we wgłębieniu (w podtoczeniu głowicy), zamiast płyty traserskiej używamy cylindra smarując jego płaszczyznę przylgową tuszem i dociskając doń głowicę. Przed tego rodzaju zabiegiem konieczne jest uprzednie sprawdzenie płaszczyzny przylgowej cylindra na płycie traserskiej.

Mniej polecanym zabiegiem, który daje rezultaty jedynie przy nieznacznych odkształceniach płaszczyzn przylgowych jest wzajemne ich dotarcie przy użyciu drobnej pasty ściernej (automax) Płaszczyzny przylgowe pokrywa się wówczas pastą rzadko rozrobioną z olejem silnikowym, nakłada głowicę na cylinder i z lekka dociskając ją wykonuje się ruchy obrotowe w jednym i drugim kierunku, zmieniając co chwila położenie głowicy w stosunku do cylindra. Z chwilą gdy całe płaszczyzny przylgowe uzyskają wygląd równomiernie matowy, docieranie uważamy za zakończone.

Po dotarciu, głowicę i cylinder dokładnie umyć z resztek pasty ściernej w benzynie lub ciepłą wodą z mydłem i wytrzeć do sucha. Gładź cylindrową zabezpieczyć przed korozją smarując olejem i zawijając szczelnie mocnym papierem.

Zaniedbanie tej czynności i pozostawienie niezabezpieczonego cylindra w wilgotnym garażu może w ciągu 2-3 dni doprowadzić do zniszczenia gładzi, a wtedy trzeba cylinder szlifować i wy-mienić tłok z pierścieniami.

W razie większych odkształceń płaszczyzny przylgowej głowicy trzeba ją przetoczyć lub zfrezować. Na ogół duże trudności sprawia wówczas zamocowanie głowicy w obrabiarce, do czego konieczne jest wykonanie odpowiedniego przyrządu. Głowicę mocuje się do płyty za pośrednictwem śrub i tulei dystansowych, wykorzystując otwory śrub w głowicy. Toczyć należy przy małym posuwie i dużej szybkości skrawania, małym wiórem w celu uzyskania odpowiednio gładkiej powierzchni.

Pamiętać należy, że obniżenie płaszczyzny przylgowej powoduje jednocześnie zwiększenie stopnia sprężania. Przy znacznym stoczeniu głowicy należy przeliczyć nowy stopień sprężania i ewentualnie zastosować odpowiednio grubszą uszczelkę głowicy. Zwiększenie stopnia sprężania o 0,1 do 0,3 nie ma na ogół istotnego znaczenia dla pracy silnika.

Odłamania żeber lub pęknięcia

Praktycznie jedyną metodą naprawy wszelkiego rodzaju pęknięć i podobnych uszkodzeń jest spawanie. Pęknięcie należy spawać przy głowicy zagrzanej do temperatury około - 120-150°C. Głowicę otula się azbestem i zagrzewa w kotlinie. Nie można zagrzewać do wyższej temperatury, aby głowica nie uległa znacznemu odkształceniu i zmianom strukturalnym. Po wyjęciu z kotliny odsłania się azbest tylko w miejscach spawania. Po spawaniu głowicę trzeba studzić w sposób bardzo powolny (w czasie około 2-3 godzin). Po jakichkolwiek spawaniach głowicy bezwzględnie należy sprawdzać płaszczyznę przylgową.

Zakładanie głowicy

Przebieg czynności przy zakładaniu głowicy jest zasadniczo odwrotny jak przy zdejmowaniu. Zwracać należy jednakże specjalną uwagę na następujące czynniki. Powierzchnie przylgowe cylindra i głowicy powinny być czyste. Nie wolno powlekać ich płynami uszczelniającymi np. hermetikiem czy silikonem, nato-miast należy posmarować smarem grafitowym lub smarem stałym zmieszanym z grafitem. Tym samym smarem należy posmarować gwinty śrub mocujących głowicę (również gwinty mocowania rury wydechowej). Smar stały z dodatkiem grafitu, poza własnościami uszczelniającymi po wypaleniu zapobiega zapieczeniu się uszczelek i gwintów, ułatwiając późniejszą rozbiórkę.

Po założeniu głowicy dokręca się śruby mocujące ręką, a następnie kluczem. Dokręcenie głowicy jest czynnością bardzo ważną, gdyż od niej jest uzależnione właściwe dociśnięcie uszczelki, a więc szczelność cylindra. Śruby przykręca się w kolejności "na krzyż", z początkowo nieznaczną, i stopniowo zwiększaną siłą, tak aby całkowite do-kręcenie uzyskać po trzech - czterech dokręceniach kompletu śrub. Najlepiej dokręcać głowicę kluczem dynamometrycznym, momentem 5 kGm co gwarantuje równomierny, określony docisk bez obawy zerwania gwintu śrub. Dobrze jest po kilku godzinach pracy silnika i całkowitym jego wystudzeniu, powtórnie sprawdzić i ewentualnie nieco dokręcić śruby głowicy zimnego silnika.

Powrót do strony głównej